Wywiad oraz badanie fizykalne jako istotny element prawidłowej diagnostyki niewydolności żylnej.



Stały rozwój techniki i nauk medycznych spowodował wprowadzenie w szerokim zakresie szeregu metod diagnostycznych począwszy od  tradycyjnej flebografiii późniejszych jej modyfikacji. W ostatnich latach rozwinięto również metody nieinwazyjnego badania przepływu krwi  poprzez wprowadzanie ultradźwięków do badań układu naczyniowego, tj. zastosowanie prostych przepływomierzy ultradźwiękowych do badań podstawowych i znacznie udoskonalonych nowych urządzeń (duplex-Doppler oraz kolorowy duplex-Doppler), łączących ultrasonografię z możliwościami mierzenia szybkości przepływającej krwi. Badania te stały się podstawą do rozpoznawania i kontrolowania chorych ze stwierdzanymi zmianami w zakresie układu żylnego. Dokonany postęp techniczny pozwala na szybsze i precyzyjniejsze rozpoznanie, należy  jednak pamiętać,  że podstawą jest nadal badanie fizykalne chorego. Prawidłowo i umiejętnie zebrany wywiad chorobowy decyduje o kwalifikacji chorych do badań i ewentualnego dalszego  postępowania leczniczego. Częstokroć już na podstawie samego  wywiadu i badania fizykalnego u chorych można ustalić prawidłowe rozpoznanie u większości pacjentów. Nie zwalnia to naturalnie lekarza od zastosowania metod instrumentalnych nieinwazyjnych czy też inwazyjnych.


Kontakt z pacjentem rozpoczyna się w momencie  wejścia chorego do gabinetu - konieczna jest ocena układu ruchu, zauważalne są ew. wady
Pierwszym istotnym elementem jest wywiad rodzinny-udowodnione jest dziedziczne występowanie choroby żylakowej. Według różnych autorów obciążenie to wynosi od 60- 80%, przy czym częściej  choroba występuje u kobiet rzadziej u mężczyzn. Jest to naturalnie nie tylko ze skłonność związana z płcią ale również z obciążeniami tzn. z otyłością i przebytymi ciążami.


Bóle jest kolejnym ważnym wskaźnikiem, który należy wziąć pod uwagę. Charakter bólu oraz czas jego powstawania należy uszczegółowić. Szczególnie ważne jest zróżnicowanie bólów spowodowanych schorzeniami układu tętniczego i układu ruchu. Nazwijmy je naczyniowe i nienaczyniowe.


Zwraca uwagę, że bóle nienaczyniowe stanowią niehomogenna grupę różnorodnych dolegliwości obejmującą szereg schorzeń począwszy od zmian degeneracyjnych stawowych (stawy kolanowe, skokowe, biodrowe),  zmiany zapalne ścięgien i mięśni, oraz zespoły uciskowe ukł.nerwowego. Natomiast dolegliwości w schorzeniach naczyniowych są bardziej określone, można powiedzieć mają wyraźny charakter. Przybliża to znacznie prawidłową diagnozę. Samo ustępowanie bólu w pozycji leżącej jest wskaźnikiem dolergliwości związanych z układem żylnym.


Słuchając podawanego przez chorych wywiadu należy zwrócić uwagę na ruchy ich rąk - często szczegółowo określają okolicę bolesną jak również promieniowanie bólu czy też obszar obejmowany przez schorzenie. Potrafią one niekiedy więcej wyjaśnić niż słowa chorego starającego się często mówić możliwie medycznymi terminami i w ten sposób narzucić swoje spostrzeżenia zaczerpnięto wielokrotnie z pseudomedycznej literatury.


W wywiadzie konieczne jest zwrócenie uwagi nie tylko na przebyte stany zapalne układu żylnego ale również na przebyte schorzenia  mogące doprowadzić do powstania  schorzenia tj przebyte złamania, zabiegi operacyjne, długotrwałe leżenie w łóżku i inne. Niezwykle istotne jest pytanie nie tylko o zawód ale i  charakter pracy, leczenie u innych specjalistów, przyjmowane leki - zwłaszcza hormonalne. Podstawowym jest pytanie o aktualny stan zdrowia, choroby przewlekłe jak niewydolność krążenia, marskość wątroby, guzy miednicy małej, niedokrwistość lub policytemia, choroby nerek. Niezbędne jest pytanie o żylaki odbytu czy też warg sromowych lub powrózka nasiennego. 


Stwierdzenie opóźnionego gojenia się ran na podudziach może być  wczesnym wskaźnikiem upośledzenia odpływu krwi żylnej.
Oglądanie najlepiej przeprowadzić w pozycji stojącej, oglądając całe nogi łącznie ze stopami. Badanie musi być przeprowadzone w dobrym oświetleniu, chory powinien stać nieco wyżej, podczas gdy badający w pozycji siedzącej- najlepiej na niskim stołku. W pierwszej ocenie zwracamy uwagę na stopy  -  ew.płaskostopie i inne wady wrodzone lub nabyte. Płaskostopie niemal stale łączy się z wadami układu żylnego i konieczne jest zalecenie chorym skorygowania tej wady. Oglądamy również inne stawy tj. skokowy i kolanowy.


Stwierdzenie obrzeku stóp i podudzi  zobowiązuje do kolejnych pytań o schorzenia towarzyszące i ew. zalecenia badań dodatkowych.. Wymagają oceny czy są one ciastowate lub też plastyczne - badanie to należy powtórzyć w pozycji leżącej. Badanie tk. podskórnej pozwoli na różnicowanie z obrzękami limfatycznymi, celulitis.


W dalszym etapie badania oceniamy skórę - zabarwienie, stwierdzane zmiany zanikowe, przebarwienia, obecność teleangiektasii a zwłaszcza “ corona phlebectatica”, krwiaków, zmian uczuleniowych skóry i innych wyprysków i symetrię lub asymetrię. Zmiany skórne których sami nie potrafimy zdiagnozować będą wymagały konsultacji dermatologa. Istotna jest jej ciepłota na całej długości kończyny, badanie to należy przeprowadzić na obu kończynach jedną ręką. Miejscowe większe ocieplenie może świadczyć o poszerzeniu układu żylnego a w połączeniu z dolegliwościami bólowy o różnego natężenia stanach zapalnych.
W ocenie tk. podskórnej badamy jej grubość i konsystencję. Podobnie postępujemy oceniając przestrzeń podpowięziową. -  jest to jednak dostępne dla bardziej doświadczonych..


Badanie układu żylnego należy zacząć od góry tj. od okolicy nadłonowej w celu stwierdzenia czy nie występuje tam krążenie oboczne tzw. spontan - Palma. Tak samo oglądamy  okolicę podbrzusza i st.biodrowych. Nawet u osób otyłych krążenie to jest zwykle dobrze widoczne. W dalszym etapie oceniamy okolicę pachwiny. U osób ciżko pracujących, dźwigających ciężary można niekiedy zobaczyć tzw. varikocoele  czyli poszerzenia ujścia żyły odpiszczelowej, które można pomylić z przepukliną udową a którym nie zawsze muszą towarzyszyć żylaki kończy dolnych. Badanie żyły odpiszczelowej zaczynamy od odtworzenia jej przebiegu, oceny szerokości jej pnia. Wykonanie próby Schwartza-Heyerdala  pozwala na znalezienie dalszych odcinków żyły oraz na wstępne odróżnienie czy żylaki nie są utworzone przez żyłę odstrzałkową


Boczne odgałęzienia - żylaki - szczególnie troskliwie badamy w zakresie uda poszukując żylaków krocza oraz żył okalających przedniej i tylnej. Na podudziu poszukujemy żył przeszywających przyczym należy pamiętać , że występują one nie tylko  w przebiegu żyły odpiszczelowej ale na podudziu przede wszystkim żyły łukowatej tylnej.

PRÓBY
próby Schwartza-Heyerdala(opukiwanie żył)
próby Trendelenburga ( wydolność zastawki VSM)
próby Perthesa ( pojedyncza opaska+ruch)
próby opaskowe ( zmodyfikowana Ochsnera-trójopaskowa)
próba Pratta ( lokalizacja niewydolnych żył łączacych)

Opr. AT. Dorobisz

 

Najważniejsze informacje

ATD-MED Lancet

ul. Bulwar Ikara 16
54-130 Wrocław

Rejestracja telefoniczna

pon-czw od 16 do 18

pod nr tel 71 788 70 18